"We hebben een publieke Benelux-Bank nodig"

Vlnr: Wil van der Klift (NCPN), Jo Cottenier (PVDA), Ali Ruckert en Aloyse Bisdorff (KPL).

Bijdrage van Wil van der Klift aan persconferentie van drie partijen, KPL,

PVDA en NCPN in Esch, Luxemburg op vrijdag 3 oktober jl.

Deelnemers aan de persconferentie, waarvoor veel radio, tv en persaandacht bestond:

Aloyse Bisdorff analyseerde de achtergronden van de crisis, Jo Cottenier en Ali Ruckert namen de concrete kwestie van Fortis/Dexia bij de kop. Wil van der Klift ging met name in op de negatieve economische ontwikkelingen die er (met name in Nederland) aankomen en die hun verwoestende werking in 2009 zullen laten zien.

Gezamenlijk kaartten de drie partijen een drietal actiepunten aan:

  1. De noodzaak van een bovengrens aan de winsten van aandeelhouders. Boven die grens worden winsten voor 100 procent belast.
  2. Versterking van de rechten van de werknemers t.o.v. de aandeelhouders. Medezeggenschap vergroten.
  3. De noodzaak van een (permanent!!) genationaliseerde Beneluxbank. (Nu de Nederlandse staat Fortis en ABNAmro tijdelijk heeft genationaliseerd krijgt dat voorstel een extra dimensie).

Bijdrage Wil van der Klift (NCPN):

"Alle aandacht gaat nu uit naar de ineenstorting van de financiŽle markten, maar deze crisis is veel dieper. Het gaat om het begin van een economische crisis en minstens even belangrijk, deze crisis vormt het begin van een aanzienlijke geopolitieke verschuiving met grote gevolgen voor het machtsevenwicht in de wereld. Het tijdperk, vanaf WO II, waarin de VS de wereldleiding hadden lijkt voorbij. Bovendien staat het kapitalistische systeen meer dan in de afgelopen jaren ter discussie.

In 1991 kwam de Sovjet-Unie ten val door contrarevolutionaire activiteiten; in 2008 eindigt de hegemonie van de VS. Welke versies van de reddingsplannen in de VS en Europa ook zullen worden aanvaard maakt eigenlijk weinig uit. De gevolgen van de crisis zullen voor aanzienlijke mondiale politieke veranderingen zorgen.

Symbolisch voor deze veranderingen is het beeld van drie Chinese astronauten, aan de wandel in de ruimte, terwijl de politieke elite in de VS over elkaar heen tuimelt en het financiŽle stelsel op springen staat.

We zien nu al een toename van het aantal mensen dat zich vragen stelt bij de mogelijkheden van het kapitalisme om de gerezen problemen op te lossen. De gevolgen van de crisis leiden ertoe dat steeds meer mensen interesse krijgen voor de standpunten van de communisten. Zij zijn ook de enigen die vraagtekens zetten bij het kapitalistische systeem.

Hoe de crisis verder uitpakt is afhankelijk van veel factoren, maar vaststaat inmiddels wel dat de Nederlandse economie hard zal worden geraakt. Harder waarschijnlijk nog dan veel andere Europese economieŽn. Nederland is afhankelijk van export (2007: 60 procent van de economische groei). Nederland is erg gevoelig voor de internationale conjunctuur. Nu al neemt het aantal orders voor Nederlandse producten af.

De gevolgen hiervan zullen zeer negatief zijn voor de werkenden en uitkeringsafhankelijken in ons land.

Er zal aanzienlijke verlaging van de koopkracht plaatsvinden. Hoeveel is mede afhankelijk van de looneisen die de vakbeweging aan het eind van dit jaar zal stellen. Er is alle reden voor om niet in te gaan op eisen van regering en ondernemers om de looneisen te matigen. Zoals het er nu uitziet zullen, net als in 2002, de pensioenen onder druk komen te staan. Het Nederlandse geprivatiseerde stelsel is zeer afhankelijk van de financiŽle ontwikkelingen. Zeer waarschijnlijk zullen de premies omhooggaan en zal er wederom geen volledige indexatie plaatsvinden. Ook staat vast dat de arbeidsmarktperspectieven zullen verslechteren. Nu al vinden de eerste grote ontslagronden plaats en zijn er tekenen dat het bedrijfsleven afwacht met het in dienst nemen van nieuwe werknemers. Hoe het met de spaartegoeden gaat is onduidelijk. (De nationalisatie in Nederland van de banken was vrijdagmorgen tijdens de persconferentie nog niet bekend)

Wat is er nodig?

Allereerst zal de vakbeweging zich strijdbaarder moeten opstellen. Juist nu is een strijdbare en politieke vakbeweging harder nodig dan ooit. PvdA en SP in Nederland spreken slechts van graaikapitalisme en de 'neoliberale vorm' van het kapitalisme. Zij streven slechts veranderingen binnen het systeem na. Het kapitalisme moet fatsoenlijk, geordend en socialer worden. Maar dat zal weer een illusie blijken te zijn. Nu zijn maatregelen nodig die een duidelijke stap zetten op weg naar een ander systeem. Ook wanneer er tijdelijk successen worden geboekt bij het 'oplossen' van de crisis zal dat de volgende crisis alleen maar dieper en omvangrijker maken. Het kapitalisme kan de problemen niet oplossen. Het kapitalisme veroorzaakt de crisissen."

Einde verklaring

Communisten uit BelgiŽ, Nederland en Luxemburg eisen een financieel instituut, dat niet in dienst staat van de maximale winst, maar de mensen dient.

Omdat duizenden arbeidsplaatsen en de tegoeden van tienduizenden kleine spaarders op het spel stonden, verwelkomen de Partij van de Arbeid BelgiŽ (PVDA), de Nieuwe Communistische Partij Nederland (NCPN) en de Communistische Partij Luxemburg (KPL) de miljarden kostende reddingsacties van de Benelux-landen voor de financiŽle concerns Fortis en Dexia. Maar het gaat bij deze zogenaamde gedeeltelijke nationalisatie (*) door koop van aandelen niet om een echte nationalisatie, zoals de voorzitter van de KPL, Ali Ruckert, op vrijdag 3 september jl. tijdens de gemeenschappelijke persconferentie zei, maar om de nationalisatie van de verliezen die de banken gemaakt hebben, "Meteen verklaarden de regeringen in Brussel, Den Haag en Luxemburg, dat zij de aandelen snel weer kwijt willen en ook de EU dringt daarop aan. Maar onze mening is dat het niet tot een nieuwe, snelle uitverkoop mag leiden."

"In plaats van het private bedrijfsleven steeds maar weer publiek geld als doping toe te dienen", aldus Jo Cottenier (PVDA), "eisen wij een andere verdeling van de rijkdom, het inkomen en het eigendom, om uiteindelijk te komen tot een opwaardering van het publieke en collectieve bezit." Daarmee zetten de communisten zich niet alleen af tegen de liberale ideologie, "maar ook tegen de simpele regulering van de financiŽle markten, waartoe de sociaaldemocratische partijen zich willen beperken." In de geest van het motto: "Eerst de mensen, niet de winst" stelt zijn partij zich op tegenover de EU, die de lidstaten nog meer richting liberalisering en privatisering wil duwen.

Aloyse Bisdorff (KPL) herinnert ons eraan dat het bij de huidige crisis (als hypotheekcrisis in de VS begonnen en zich onderwijl ontwikkelend tot een wereldwijde financiŽle crisis waarvan de uitwerkingen volgend jaar te dragen zijn door de reŽle economie) handelt om de derde grote crisis (na de Zuidoost-AziŽ-crisis en de crisis van de 'New Economy') die het kapitalisme te verantwoorden heeft sinds het de wereld domineert. Als "het kapitalisme met belastinggeld gered wordt", zal alleen maar de basis gelegd worden voor een nieuwe crisis.

Evenals Bisdorff is ook Wil van der Klift (NCPN) van mening, dat de krachtsverhouding in de wereld duurzaam veranderd is, ook als het lukt om de actuele crisis te boven te komen. Het is zeer symbolisch dat Chinese Taikonauten een wandeling door het heelal maken, terwijl op Wall Street de crisis een nieuw hoogtepunt bereikt. Een positief effect van de crisis is, dat NCPN nu veel makkelijker met mensen in gesprek komt. "De Nederlanders hebben de Europese Grondwet in 2005 een 'Nee' verkocht, omdat zij merkten dat de realiteit anders was dan door politici en media werd voorgesteld. Nu hebben we weer zo'n situatie. De mensen zien dat het gepraat over een spoedig einde van de crisis niet klopt en stellen vragen. Sommigen gaan zelfs zo ver dat zij het kapitalistische systeem in twijfel trekken."

De drie partijen zijn tot drie gemeenschappelijke eisen gekomen, die op de korte termijn uitvoerbaar zijn.

Een limiet aan de winst voor aandeelhouders

Eerst moet de winst van aandeelhouders begrensd worden, om de druk van het financiŽle kapitaal op bedrijven, toeleveranciers en werknemers af te zwakken. Om overuitbuiting te verhinderen, zal een bovengrens ingevoerd moeten worden. Daarboven moet over de winst voor 100 procent belasting betaald worden.

Meer zeggenschap voor loonafhankelijken

Ten tweede moet het medezeggenschapsrecht van loonafhankelijken en hun vakbonden uitgebreid worden en de invloed van aandeelhouders in de raden van bestuur beknot. Het is niet voldoende dat de werknemers bij belangrijke besluiten van de bedrijfsleiding alleen geÔnformeerd worden, maar zij moeten bij het vaststellen van de investeringsstrategie, bij overname door financiŽle investeerders, bij verkoop van bedrijfsonderdelen en bij het verplaatsen van de productie een vetorecht krijgen. Alleen zo kan verhinderd worden dat een kleine groep van aandeelhouders besluiten neemt die botsen met de belangen van de samenleving als geheel.

Benelux-Bank onder controle van de parlementen

Bovenal dienen de Belgische en Luxemburgse Staatsspaarbanken, de nationale Krediet- en Investeringsmaatschappijen, zowel als de aandelen van Fortis en Dexia samengevoegd te worden in een publieke Benelux-Bank. Het doel van de Benelux-Bank dient niet een zo hoog mogelijke winst voor aandeelhouders te zijn, maar het ondersteunen van kleine en middelgrote bedrijven, het financieren van sociale woningbouw, het stimuleren van de oprichting van nieuwe bedrijven in de industrie en dienstverlening, zowel als het herfinancieren van bedrijven die in moeilijkheden zijn geraakt, maar wel levensvatbaar zijn.

Deze Benelux-Bank mag niet gecontroleerd worden door private aandeelhouders en vertegenwoordigers van de drie staten, maar door de parlementen, de gemeenteraden, de vakbonden en andere maatschappelijke organisaties. Alleen zo is verzekerd dat de raad van bestuur de gemeenschappelijke belangen van de samenleving als geheel dient.

(*) Tijdens persconferentie was het nieuwste besluit van de Nederlandse regering niet bekend. Dit besluit doet overigens niets af aan de voorstellen. Het toont eerder de financiŽle uitvoerbaarheid van de voorstellen van de drie partijen aan.