Verklaring van partijbestuur m.b.t. de val van Balkende IV

De NCPN noemde het regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie indertijd een gekunsteld compromis met weinig oog voor internationale kwesties. Omdat "Samen werken, samen leven" een poging was om vooraf alle mogelijke tegenstellingen te elimineren kon onmogelijk op een snel veranderende wereld worden gereageerd. De gewijzigde rol en positie van de VS, waar een president aan de macht kwam die met andere middelen dezelfde doelen als de vorige wil bereiken, de opkomst van nieuwe economische zwaargewichten zoals China en andere opkomende economieŽn ťn de wereldwijde financiŽle en economische crisis zorgden ervoor dat het dichtgespijkerde regeerakkoord onwerkbaar werd. Daar kon ook een nieuw akkoord, nog geen jaar geleden vastgesteld, met de veelzeggende titel 'Werken aan toekomst' niets aan veranderen.

De afgelopen periode vroegen twee grote onopgeloste vraagstukken om gezamenlijke antwoorden: hoe met de gevolgen van de kapitalistische crisis om te gaan en hoe verder in Afghanistan? Beide vraagstukken vroegen om een oplossing, terwijl de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen al plaatsvonden. Het werden daarmee electorale kwesties. De tegenstellingen tussen de PvdA en het CDA over de te volgen route waren te groot geworden waardoor er onvoldoende basis was om gezamenlijk verder te gaan.

De PvdA voelde zich, door de toenemende druk van het CDA, gedwongen haar verkiezingsbelofte te handhaven om uiterlijk 2010 uit Afghanistan te vertrekken. CDA-minister Verhagen toonde dat deze partij zich gewillig wenst te voegen naar iedere NAVO-opdracht. Het CDA vindt benoeienis van de NAVO in binnenlandse politiek al jaren de gewoonste zaak van de wereld.

Een belangrijke reden voor de breuk op dit moment zijn de huidige en te verwachten politieke verhoudingen in Nederland. In de peilingen doen vooral de linkse, progressieve partijen het slecht, maar is er zonder de PVV ook geen stabiele rechtse meerderheid mogelijk. Nog een jaar aanmodderen had vooral de PVV in de kaart gespeeld. CDA en VVD hebben inmiddels al te kennen gegeven de PVV niet uit te sluiten als eventuele regeringspartner. Maar een te grote PVV zet een eventuele rechtse coalitie onder grote druk. Middels vervroegde verkiezingen hopen alle partijen in de Tweede Kamer op nieuwe machtsverhoudingen. Op dit moment lijkt rechts de beste kaarten in handen te hebben, maar de crisis treft steeds grotere delen van de bevolking. Steeds meer jongeren verdwijnen in de bijstand. De werkloosheid stijgt, de maatschappelijke tweedeling wordt groter, een versterking van links - op basis van gezamenlijke progressieve eisen - wordt een reŽle mogelijkheid.

Een nieuwe regering heeft overigens nog tot het einde van het jaar de tijd om een compromisbesluit over deelname aan de oorlog in Afghanistan/Uruzgan te nemen. Daarover wordt in NAVO-kringen ook openlijk gespeculeerd. Het is daarom zaak de strijd voor de terugtrekking van de Nederlandse troepen in 2010 te blijven voeren tot de troepen definitief uit Afghanistan zijn vertrokken.

Aangezien er ook over de uitwerking van de bezuinigingsoperatie van 35 miljard euro grote en kennelijk steeds minder overbrugbare verschillen leven tussen het CDA en de PvdA wordt deze kwestie nu inzet van de verkiezingen op 9 juni a.s. De ambtelijke werkgroepen zullen daartoe al begin april met voorstellen komen.

Dagelijks wordt aangetoond dat de crisis niet voorbij is. De economie in veel landen, met name belangrijke zoals de VS en Groot-BrittanniŽ, wordt draaiend gehouden met de aanmaak van nieuw geld, kunstmatige lage renten, het vervalsen van statistieken en steeds weer nieuwe tijdelijke steunmaatregelen. De banken blijven voorzichtig met het leveren van kredieten zolang niet duidelijk is waar de miljarden dollars aan giftige producten uithangen. De economieŽn trekken nauwelijks aan. Tussen economen bestaan zeer uiteenlopende, vaak tegengestelde, opvattingen over de aard van de crisis en mogelijke oplossingen. Inmiddels stijgt de olieprijs zeer snel. Sommigen spreken al van 137 dollar per barrel in de naaste toekomst. Dit zal zeer grote negatieve gevolgen hebben voor de economische groei en de crisis verder verdiepen.

Inmiddels wordt steeds duidelijker dat er ernstige fundamentele problemen bestaan m.b.t de houdbaarheid van het pensioenstelsel. Op haar beurt zou het instorten van dit stelsel rampzalig zijn voor de economie. De toenemende begrotingsproblemen van veel landen, waaronder die van de VS en Groot-BrittanniŽ, maken dat de wereld op een financieel-economische tijdbom leeft. De onderlinge strijd tussen de verschillende grootmachten, waar China nu uitdrukkelijk deel van uitmaakt, neemt in hevigheid toe. De alliantie tussen de VS en Europa staat op meerdere punten onder druk, nu regering, bedrijfsleven en banken in de VS steeds vaker proberen hun problemen door te schuiven naar de 'coalitiepartners'. Dit heeft ook zijn weerslag in de Nederlandse politiek, waar Atlantici en "Europeanen" met elkaar in conflict komen.

Centraal staan de komende periode echter de sociaaleconomische vraagstukken. Zullen de veroorzakers van de crisis door strijd gedwongen worden een groter deel van de gevolgen van de crisis te moeten opbrengen? Hoe zal verdergaande flexibilisering vorm krijgen? Hoe worden de pensioenproblemen opgelost? De verhoging van de AOW- en pensioenleeftijd naar 67 jaar is slechts een onderdeel van de aanval op de pensioenen. Hoe willen werkgevers en rechtse partijen verdergaan met het uitkleden van het ontslagrecht, de WW, het voorzieningenniveau en de aantasting van de publieke voorzieningen en de verlaging van lonen, uitkeringen en pensioenen? Veel vragen en slechts ťťn antwoord: 'alleen door strijd kunnen verslechteringen worden voorkomen'.

De PvdA in de oppositie biedt mogelijkheden om de voortzetting van de neoliberale politiek die rechts nastreeft te stoppen. Daarvoor dient een linkse, parlementaire en buitenparlementaire, coalitie te worden gesmeed die samen met de vakbeweging de strijd aanbindt tegen pogingen van rechts om de gevolgen van de kapitalistische crisis af te wentelen op de schouders van werkenden en uitkeringsgerechtigden. Ze kunnen in dat geval rekenen op onze steun!

De voorzichtige kritiek op het neoliberalisme van Wouter Bos in de laatste Den Uyl-lezing, stemt hoopvol. De tegenstellingen, over de vraag hoe de economische crisis te bestrijden, zullen toenemen. De kiezers zijn nu aan zet.

Op dit moment is een zo groot mogelijke eenheid van de arbeidersbeweging nodig. De oplossingen worden niet in de Tweede Kamer gevonden. Alleen daadwerkelijke gezamenlijke strijd zal het tij doen keren. De NCPN zal voortgaan haar bijdrage daaraan te leveren. Iedere verandering ten gunste van de arbeidersbeweging is alleen door langdurige en gezamenlijke strijd bereikt. De NCPN roept daarom met name de vakbeweging op om nu door te pakken en niet in te gaan op pogingen van de werkgevers om een nieuw 'Akkoord van Wassenaar' te sluiten. Stop met polderen! In veel landen in Europa heeft de vakbeweging het voortouw genomen in de strijd tegen vergelijkbare aanvallen op de bevolking in die landen. Het verzet moet niet worden overgelaten aan politiek Nederland. Het verzet moet worden opgebouwd in buurten en bedrijven. Alleen op die manier zullen de politici gedwongen worden het neoliberale beleid te beŽindigen.

Partijbestuur NCPN/24-2-2010