Verklaring van partijbestuur NCPN naar aanleiding van opstappen van Agnes Kant, Camiel Eurlings en Wouter Bos

Nu de bezuinigingsgolf in snel tempo op ons afkomt proberen een aantal 'kapiteins' op tijd op het droge te raken. Enkele daarvan zijn Wilna Wind, cao-onderhandelaar van de FNV, Camiel Eurlings, meermaals genoemd als mogelijke nieuwe lijsttrekker van het CDA en als voorlopige klap op de vuurpijl nu Wouter Bos. In de reeks hoort tot op zekere hoogte ook Agnes Kant thuis die zich gedwongen voelde haar positie op te geven.

Er is sprake van een diepe systeemcrisis, waarvan de gevolgen nog niet concreet zichtbaar zijn, maar die voor werkenden, uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden ongemeen negatief zullen zijn. Het kapitalisme schudt op haar grondvesten. Er is sprake van een ongemeen hevige kapitalistische crisis van overproductie die heeft geleid tot groeiende maatschappelijke spanningen waardoor de noodzaak van klassenstrijd steeds meer op de voorgrond treedt.

De genoemde politieke kopstukken, die eigener beweging hun posities opgaven, proberen voor de golf aan land komt hoog en droog te zitten. Zij laten daarbij anderen volledig aan hun lot over. Wouter Bos schrikt bovendien terug voor de verantwoordelijkheid die hij op zich laadde voor de schuldenlast waarmee hij de bevolking heeft opgescheept.

De tegenstellingen in de maatschappij worden met de dag scherper: economisch, financieel, maatschappelijk en ideologisch. Europese staten dreigen 'om te vallen', opgebouwde rechten worden afgebroken: democratische, arbeidsrechtelijke en sociale.

Het pensioenstelsel loopt gevaar, oudedagsvoorzieningen staan op het spel. Alles wat we de afgelopen dertig jaar hebben meegemaakt aan afbraak van de verzorgingsstaat zal worden overspoeld door deze nieuwe ontwikkelingen.

De kapitalistische crisis is bovendien wereldwijd en zeer gevaarlijk. Er bestaat een toenemende kans op nieuwe imperialistische oorlogen en (militaire) dictaturen. Deze oorlogen zullen niet alleen gericht zijn tegen de ontwikkelingslanden, maar kunnen ook plaatsvinden tussen de imperialistische machtsblokken.

De diepgang van de nieuwe vraagstukken zal veel zaken die tot nog toe bekend leken op hun kop zetten. Meer dan ooit geldt nu dat er linkse eenheid nodig is om te redden wat er te redden valt, om te strijden tegen pogingen om de crisis af te wentelen op de werkende klasse. De ontstane situatie maakt het nodig om samen met de vakbeweging een anti-crisis-front te vormen tegen de veroorzakers van de crisis: de kapitalististen en hun vertegenwoordigers in de politiek. Meer dan ooit is ook een sterke brede, strijdbare vakbeweging nodig die een halt toeroept aan het neoliberalisme en de marktwerking.

Maar bovenal moet het besef gaan groeien dat verbeteringen alleen kunnen worden doorgevoerd onder socialistische verhoudingen. Den Uyl en andere progressieve sociaaldemocratische voormannen meenden nog dat de smalle marges die het kapitalisme biedt voor verbeteringen via een omweg door de instituties zouden kunnen worden omzeild. Dat bleek een gevaarlijke illusie.

De nieuwe lijsttrekker van de PvdA, Job Cohen, zal ook bezwijken onder de golf van onoplosbare tegenstellingen die de crisis zal veroorzaken. Zijn ervaringen in Amsterdam staan in geen enkele verhouding tot de omvang van de problemen die op ons en hem afkomen. Zolang de sociaaldemocratie nog illusies heeft over de maakbaarheid van het kapitalisme wordt haar aanhang en de rest van de bevolking op het verkeerde been gezet. Dat geldt ook voor de top van de vakbeweging waar de illusies over sociaal partnerschap en klassenvrede een adequate aanpak in de weg staan. De strijd moet worden gericht tegen de veroorzaker zelf van de crisis: het kapitalisme.

Partijbestuur NCPN, 14 maart 2010.