download

Toespraak: Verzet en strijd voor een betere maatschappij

4meiij13-1.jpg
Conny Braam
4meiij13-2.jpg
Conny Braam
4meiij13-3.jpg
Levin Zühlke-van Hulzen

Jaarlijkse Jan Bonekamp-herdenking in IJmuiden, 4 mei 2013.

Aanwezig zo'n 100 mensen. Naast Levin Zühlke-van Hulzen sprak ook Conny Braam. Zij wees op nieuwe inzichten rond de dood van Jan Bonekamp en Hannie Schaft, n.a.v. een artikel in Vrij Nederland over de verrader en politieman Tonny Jansen. Na afloop werd in het Witte Theater de film 'Het meisje met het rode haar' vertoond, ingeleid door Conny Braam. Hieronder de toespaak van Levin Zühlke-van Hulzen.

Beste mensen,

Het is mij een eer voor u te mogen spreken. Ter herdenking van een grote held - Jan Bonekamp - gestorven in de strijd tegen het gruwelijke fascisme, en in aanwezigheid van oud-verzetsstrijders die zij aan zij met hem hebben gestaan.

Laat ik me even voorstellen: Ik ben Levin Zühlke-van Hulzen. Ik woon in Haarlem, studeer psychologie in Amsterdam en doe vakbondswerk in de supermarktsector. Afgelopen jaar werkte ik nog bij Albert Heijn Vos in Haarlem. Onze baas hield zich niet aan de cao en de werkomstandigheden waren bijzonder slecht. We werden vaak niet betaald bij ziekte, hadden illegale contracten en ontvingen geen toeslagen voor avondwerk. De winkel was heet, in de kantine werden we met een camera in de gaten gehouden en het materiaal waarmee we ons werk moesten doen was meer dan ondermaats. Nadat ik de cao was gaan lezen en mensen vertelde hoeveel salaris ons iedere dag opnieuw door de neus werd geboord, groeide de onvrede snel. Iedereen zag de winkeleigenaren regelmatig met hun nieuwe peperdure auto's komen langsrijden terwijl wij het met een gammele kantine moesten doen.

Samen met FNV Bondgenoten hebben we toen een petitie opgezet waarin we verbetering eisten. Die hebben we in een publiekelijke actie en met een korte werkonderbreking overhandigd aan het management. In de volgende onderhandelingen konden we op de allermeeste punten ons gelijk afdwingen. Inmiddels krijgen we zelfs compensatie voor in het verleden onrechtmatig ingehouden loon. Onze strijd heeft dus vruchten gedragen. Maar in de supermarktsector blijft het een vies spelletje. Het meestal jonge personeel wordt met de meest geslepen trucs uitgebuit en door het bijna volledige verdwijnen van vaste contracten is het heel lastig om duurzame weerstand te bieden. Maar daar werken we aan....

Als ik naar Jan Bonekamp kijk is dat enorm inspirerend. Hij is een van de mensen wiens daden vele malen groter zijn dan alles wat ik tot nu toe heb gepresteerd, wiens daden mij aanzetten om toch iedere dag weer opnieuw er tegen aan te gaan. Hij stond onvoorwaardelijk voor de zaak van de bevolking. Voor de oorlog door als vakbondsman op te komen voor de werkers bij de hoogovens en in de oorlog door de strijd aan te gaan met het fascisme. Toentertijd kwam men voor heel andere keuzes te staan dan waar wij vandaag mee te maken hebben. Ik raakte mijn baan kwijt, hij en vele anderen lieten hun leven voor de goede zaak. Toen ik het boek "Witte Ko" las raakte het me, hoe diep verbonden de verzetsstrijders zich voelden met de vervolgde joden en alle medeburgers. Wat een passie en gedrevenheid moet ook juist Bonekamp hebben uitgestraald. Ik denk dat het geworteld zijn van het verzet in de, al voor de oorlog plaatsvindende sociale strijd, aantoont hoe aan de maatschappij toegewijd de verzetsstrijders waren.

Marcus Bakker schreef daarover in het boek Wissels; sommigen zeggen dat de ervaring in het naamloze, geheime bedrijfswerk voor de oorlog beslissend was voor de overstap naar de illegaliteit. Maar als dat zo belangrijk was, wat deden politie en inlichtingendiensten met al hun vooroorlogse ervaring dan in de oorlog? Niet de ervaring in het geheime werk, maar, zo schrijft Bakker, het feit dat ze de mensen in hun buurt en bedrijf goed kenden, wisten wat ze aan hen hadden, wisten in welk zwemwater ze zich begaven toen ze aan de moeilijke ondergrondse taak begonnen.

Hoe veel feller moesten mensen, die zich al over de zogenaamd kleine, dagelijkse onrechtvaardigheden kwaad maken, strijden tegen een zo mensonterend en afschuwelijk regime als het Duitse fascisme en haar Nederlandse handlangers?

Ook vandaag zullen antifascisten ongetwijfeld in de voorste gelederen van de sociale strijd staan. Hoewel we in Nederland niet te maken hebben met een acute bedreiging door het fascisme zullen we steeds waakzaam moeten blijven. Racisme in vorm van discriminatie, asociaal immigratiebeleid en rechtspopulistische partijen blijven de kop op steken. Als we naar andere Europese landen kijken dan zien we bijvoorbeeld in Griekenland en Hongarije fascistische bewegingen steeds openlijker en vaker optreden. Laten we dit als waarschuwing opvatten en ons engagement in de voetstappen van Jan Bonekamp en de vele andere verzetshelden voortzetten. Als antifascisten zullen we daarom in de meest brede zin voor de bevolking en voor minderheden moeten opkomen. Een volk dat in sociale bewegingen is georganiseerd en ervaring heeft in de strijd ter verdediging van vrijheden en verworvenheden zal sterk staan tegen iedere dreiging van moderne fascistische bewegingen. De dagelijkse strijd die we in Nederland moeten voeren tegen sociale afbraak, tegen verlies van werk en inkomen, tegen werkgevers die hun werkers keihard uitbuiten, tegen een overheid die hulpbehoevenden als parasieten behandelt - deze strijd is de beste verdediging tegen opkomend fascisme en extreem-rechts.

Mensen het inzicht bijbrengen, wat hun werkelijke belangen zijn en hoe deze te behartigen, het besef dat maatschappelijke problemen maatschappelijke oorzaken hebben, dat de profiteurs vaak in eigen land zitten, is noodzakelijk om mensen te wapenen tegen de zondebok-politiek die fascisten zo perfide gebruiken. Niet het economische bestel en de eerste wereldoorlog waren de oorzaak voor de armoede van de Europese bevolking - nee dat waren de joden, de communisten, de sociaaldemocraten, de vakbondsactivisten, de Sinti en Roma, de gehandicapten en nog velen meer, werd beweerd. Ook vandaag overstemt de ruis van kreten over "de steuntrekkers", "de Marokkanen", "de luie Grieken", bijna ieder discussie over het ware karakter van deze crisis, over de afbraak van onze zorg en verdwijnen van banen. Laten wij antifascisten de ware oorzaken aantonen en met iedereen die een menswaardigere samenleving wil, opkomen om tegenmacht te vormen.

Laat ik afsluiten door het belang van herdenken te benadrukken. Onze vrijheid is geen cadeau. Voor vrijheid moet men strijden. Dat hebben Bonekamp en zijn kameraden gedaan. Daarvoor zijn we hen eeuwig tot dank verplicht.