Volgens de organisatoren van het 5e Wereld Sociaal Forum, dat van 26 tot 31 januari in Porto Alegre Brazilië werd gehouden, heeft het aantal deelnemers dat uit 135 landen afkomstig was de 150.000 overtroffen. Ik schat in (ik heb daarover nog geen cijfers gezien) dat van dit aantal zeker 70 procent uit Brazilië (1) zelf kwam, 25 procent van andere Latijns-Amerikaanse landen en de rest van andere continenten.
Dit betekent dat er in Brazilië een groot draagvlak is voor een evenement als het Sociaal Forum, dat is opgezet als een alternatief voor het Wereld Economisch Forum waar de kapitalistische wereldtop bijeenkomt om te bespreken hoe het kapitalisme kan worden gerekt en de wereldbevolking verder uitgeknepen. Ook dit keer vond het WSF tegelijkertijd plaats met het WEF dat in Davos bijeenkwam. De massale en open opzet van het WSF staat inderdaad lijnrecht tegenover de exclusiviteit en beslotenheid van het gekonkel in Davos.
Het draagvlak in Brazilië voor het Sociaal Forum heeft verschillende redenen. In de eerste plaats is Brazilië een in toenemende mate geïndustrialiseerd land met een groeiende arbeidersklasse, die zich duidelijk op het forum met talrijke vakbondsmanifestaties toont. Ten tweede heeft Brazilië een relatief jonge bevolking en het Forum is voor een groot deel een evenement voor en door jongeren. De 35.000 op het 5e Forum aanwezige jongeren bevolkten de vele grote kampeerterreinen waardoor de inhoudelijke bijeenkomsten op het Forum heel soepel overgingen in sociale en culturele activiteiten rond en op de kampeerterreinen. Ten derde heeft een groot deel van de Braziliaanse bevolking geen vast werk en leeft onder of op de armoedegrens. Deze armoedeproblematiek, die zich o.a. uit in de beweging van landloze boeren die op georganiseerde wijze grond bezetten, geeft het forum eveneens een vanzelfsprekend draagvlak. Tenslotte neemt Brazilië, met de Amazone als belangrijke groene long van de aarde, een centrale, ecologische positie in die medebepalend is voor de toekomst van de mensheid. Ecologie is een belangrijk onderwerp op het Forum.
Voor elk thema is een plek aan de oever van het meer van Guiaba, waaraan Porto Alegre ligt, aangegeven. Op die plek staan oude havengebouwen of zijn tenten gebouwd waarin de bijeenkomsten van het 5e Forum plaatsvinden. Bij de inschrijving tot het Forum krijg je een dik pak papier mee waarin alle bijeenkomsten staan vermeld en waaruit je je eigen programma moet samenstellen. Er zijn in elk gebouw of tent drie bijeenkomsten per dag: van 08.30-11.30 van 12.00-15.00 van 15.30-18.30 uur. 's Avonds zijn er informele bijeekomsten in de vele aparte solidariteitsruimten per thema.
Georganiseerde interactiviteit daartussen, tenzij dat door de organisatoren van een bijeenkomst uitdrukkelijk is gewild, is er niet. In de praktijk is het WSF een massale speeltuin van preken voor eigen parochie. Maar dat hoeft niet negatief te worden opgevat. Het Forum bevordert de consolidatie van het, door het in de jaren tachtig ingezette offensief van rechts, aangeslagen links. Alleen er valt nog weinig gezamenlijke chocolade van te maken en het is de vraag of het Forum in deze opzet dat ook moet willen. Op dit 5e Forum zijn 352 eindvoorstellen gedaan. Maar de mogelijkheden voor méér interactie en vereniging zijn er, kunnen en worden ook al enigszins benut. De meest besproken onderwerpen op het Forum waren: democratisering van superinstituties als VN (Verenigde Naties), IMF (Internationaal Monetair Fonds), WHO (Wereld Handels Organisatie), ALCA (Area de Libre Comercio de las Americas) en de oorlog en bezetting van Irak.
Beide partijen presenteerden zich op het Forum via hun wetenschappelijke instituten. De PCdoB liet zich daarbij uitdrukkelijk ondersteunen door vertegenwoordigers van vele buitenlandse partijen, waaronder de NCPN. De bijeenkomsten van de door communisten geïnspireerde vergaderingen van het Forum hadden met betrekking tot de partijen de volgende strekking: er is duidelijk sprake van een revival van belangstelling voor een socialistische weg om de sores van alledag zowel als wereldproblemen op te lossen; inzicht in de noodzaak van het bestaan van communistische partijen groeit sterk; derol van wetenschappelijke bureaus en van eigen media van de partijen blijft van groot belang om de theorie van het wetenschappelijk socialisme te actualiseren, te versterken en te verspreiden; er is een groeiende noodzaak voor coördinatie tussen communisten in de wereld.
Soevereiniteit en integratie van Latijns-Amerika
De nadruk in de bijeenkomsten van de PCdoB lag op integratie binnen Latijns-Amerika, soevereiniteit en ontwikkeling, hetzelfde onderwerp als het seminar van communistische partijen dat het weekend vooraf aan het WSF in Porto Alegre werd gehouden en waarvan in de komende Manifest de eindverklaring zal worden opgenomen. Uit de opzet van de bijeenkomsten blijkt de PCdoB een brede politiek te voeren.
Verschillende ministers en buitenlandse vertegenwoordigers namen actief deel aan de bijeenkomst met uitgebreide inleidingen. O.a. ook Gilberto Gil, de zanger en componist, die in de regering Lula minister van cultuur is. Hij voorspelde dat over enkele decennia het 'Portuñol', een menging van Spaans en Portugees, de voertaal in heel Latijns-Amerika zou zijn. De Venezolaanse Consul in Sâo Paulo kondigde aan dat Venezuela samen met Brazilië het initiatief heeft genomen tot uitbreiding van de Braziliaanse staatsoliemaatschappij Petrobras met Venezolaanse en andere Latijns-Amerikaanse oliemaatschappijen tot één oliemaatschappij: Petrosur voor het gebied van MERCOSUR, (de economische samenwerking en gezamenlijke markt in Zuid Amerika) die weerstand kan bieden aan de imperialistische oliemaatschappijen. Voorts de oprichting door Venezuela en Brazilië van een gezamenlijk tv-station voor heel Latijns-Amerika: Televisora del Sur, die al in maart dit jaar de lucht in gaat. In een massabijeenkomst op zondag voegde president Chàvez, die ook op het WSF aanwezig was, daaraan toe dat hij de afgelopen week een contract met een delegatie uit China heeft gesloten om binnen 10 jaar een eigen communicatiesatelliet in een baan rond te aarde te krijgen. Voorts de oprichting door Brazilië en Venezuela van een gezamenlijke bank: Banco Sudamericano, die het kan opnemen tegen Noord-Amerika en Europa en eveneens beoogt de centrale bank voor de hele MERCOSUR te worden. De introductie van een gezamenlijke munt wordt wel nagestreefd maar wordt voorlopig niet haalbaar geacht.
De vertegenwoordigers van de Braziliaanse regering gingen uitvoerig in op de plannen van de regering, op het belang van deelname van communisten en op verbinding met de belangenstrijd van de bevolking.
(1) Brazilië heeft overigens meer inwoners dan alle andere Zuid-Amerikaanse landen tezamen.