Door Hans de Ruijter

Op 3 april bestaat de NAVO vijftig jaar. Vooruitlopend op de NAVO-top in Washington, eind april, formuleerden de VS eind vorig jaar hun nieuwe strategie voor de NAVO. Van een agressief bondgenootschap tegen de voormalige socialistische landen, moet de NAVO zich verder ontwikkelen tot een militair instrument dat direct de imperialistische belangen van de VS buiten het NAVO-gebied kan dienen.

Terwijl het VS-imperialisme op dit moment van Kosovo/Joegoslavië haar belangrijkste speerpunt maakt en door middel van (dreigen met) bombardementen haar invloed op de Balkan tracht uit te breiden, reiken haar belangen verder oostwaarts dan Joegoslavië. De Amerikaanse National Security Council (NSC) formuleert de doelstellingen van het VS-imperialisme ten aanzien van Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie helder en duidelijk. Het Bureau voor Rusland, de Oekraïne en Euraziatische Zaken van de NSC noemt als de doelstellingen van de VS-politiek voor de voormalige Sovjetrepublieken Armenië, Azerbeidjan, Bjelo-Rusland, Georgië, Kazakstan, Kirgizië, Moldavië, Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan onder ander "vergroting van toegang tot de markt van VS-producten en diensten en het bevorderen van een ondernemingsklimaat die bevorderlijk is voor wederzijds voordelige private investeringen" (1), integratie van die landen in politieke en economische instellingen (IMF, NATO, enz.), "ontwikkeling van de Kaspische energiereserves en de diversificatie van de regionale pijplijnnetwerken" (d.w.z. het verminderen van de afhankelijkheid van bestaande pijplijnen zoals die door bijvoorbeeld Iran en Irak; denk aan de recente bombardementen op oliepijpleidingen in Irak).

De echte beweegredenen van de VS in Joegoslavië zijn niet het 'brengen van vrede' en het beschermen van de rechten van een nationale minderheid, maar uitbreiding van haar invloed en het binnenhalen van de grondstoffen- en olierijkdommen van de voormalige sovjetrepublieken en het beheersen van de aanvoerroutes daar naartoe. Door het creëren en aanwakkeren van regionale en binnenlandse conflicten schept men daarbij telkens en doelbewust het excuus om de NAVO-aanwezigheid uit te breiden. In die zin moet men ook de voortdurende militaire druk en dreigementen tegen Joegoslavië zien; daarmee moedigde de NAVO de acties van de UCK aan om zo een situatie te creëren waarmee een verdere interventie kan worden gerechtvaardigd. Wat dat betreft is het ook niet geheel ontoevallig dat de UCK vrijelijk in NAVO-lidstaat Duitsland politiek actief kan zijn en geld kan 'inzamelen', terwijl de PKK in datzelfde land verboden is.

Polen, Tsjechië en Hongarije mochten lid worden van de NAVO. Met andere voormalige socialistische landen en sovjetrepublieken is de NAVO samenwerkingsverbanden aangegaan, de zogenaamde "Partnerships for Peace", die rechtstreeks de Amerikaanse militaire en economische belangen dienen. Hiermee isoleert men Rusland maximaal om zo een nieuwe oorlog om olie voor te bereiden.

NAVO had Bosnische oorlog nodig
De 'nieuwe NAVO' onder VS-leiding wil onder verschillende voorwendselen het recht verkrijgen om overal waar de imperialistische belangen op het spel staan in te grijpen. Behalve feestgedruis rond het vijftigjarig bestaan zal de NAVO-top in Washington voor een belangrijk deel in het teken staan van het aanpassen van de NAVO-strategie en organisatie aan die 'nieuwe taken' en 'uitdagingen van de 21e eeuw'. De ervaringen in Bosnië zullen daarbij van groot belang blijken te zijn. Joegoslavië was in feite een proeftuin voor de NAVO. Javier Solana, secretaris-generaal van de NAVO: "De ervaring opgedaan in Bosnië zal kunnen dienen als model voor onze toekomstige operaties."(2)
Daarbij moet men 'proeftuin' ook opvatten in de zin van hoe men de tegengestelde imperialistische belangen in de hand kan houden bij het binnenhalen van de buit. De Westerse grootmachten zijn verenigd in het onderwerpen van de voormalige socialistische landen aan de multinationals. Maar achter deze eenheid woedt de rivaliteit, zoals men bij de politiek ten aanzien van Joegoslavië kon zien, maar ook ten aanzien van Irak en Iran en in Afrika: Europees/Duits tegenover VS-kapitaal, tegenstellingen tussen de verschillende Europese kapitaalsgroepen. Kortom, kapitalisme is oorlog, vredesstrijd is klassenstrijd!

1. http://www.whitehouse.gov/WH/EOP/NSC/html/nschome.html. (terug)
2. Vredesprogramma Anti-imperialistische Bond.

---

| top | NAVO-Joegoslavië |