| NAVO-Joegoslavië |
NAVO richting Oost-Europa (1)
Van de sociaal-economische redactie
In januari 1996 werd door de Nino Pasti International Foundation, samen met twee communistische partijen in Praag een conferentie belegd tegen de voorgenomen uitbreiding van de NAVO in de richting van Oost-Europa en de Middellandse Zee. De 'vredesoperaties' in het voormalige Joegoslavië en het "Partnerschap voor de Vrede" zag men daar als de eerste concrete stappen naar een dergelijke uitbreiding. Nu, ruim drie jaar later, is volledig zichtbaar wat men toen al kon vermoeden. De NAVO wil geen defensieve taak, maar moet de imperialistische expansie militair begeleiden. Hieronder een enigszins ingekorte versie (in twee delen) van de artikelen die we in 1996 (Manifest 13 en 14) eerder plaatsten, omdat de inhoud actueler is dan ooit. De Nederlandse vredesbeweging zou zich eens achter de oren moeten gaan krabben. Zij is geheel ten onder gegaan in de 'morele val' die de kapitalistische propagandamachine heeft opgezet. De werkelijke problemen op de Balkan hebben vooral een politiek-economische oorzaak.
Anno 1996 werd vanuit de hoogste NAVO-kringen doodleuk beweerd dat het "Partnerschap voor de Vrede" voortzetting en uitbreiding verdient, omdat de Oost-Europese bevolking door deze grootschalige militaire oefeningen een groter gevoel van veiligheid en stabiliteit zal verkrijgen...
Europese veiligheidsarchitectuur
Doodnuchter bleef toen ook minister Van Mierlo: "Na de ineenstorting van het Warschaupact zijn de westerse veiligheidsinstellingen begonnen aan een proces van geleidelijke uitbreiding", is zijn constatering, en daarmee is voor hem de kous af. Vergeleken hiermee is de analyse van deze 'nieuwe wereldorde' door president Havel, één van die Midden-Europese leiders, van een verrassende diepgang: hij beschouwt de uitbreiding van NAVO en EU als een tegemoetkoming aan "de Ene die ons in de hoogte zal beoordelen", oftewel "de autoriteit die boven ons allen staat". Sean Gervasi had weinig moeite om die 'autoriteit' bij naam te noemen: de VS. Met in hun kielzog Duitsland.
Volgens Gervasi zaten bepaalde kringen in de VS, na de ontbinding van het Warschaupact in juli 1991, danig in de problemen voor wat betreft hun Europese invloeden. De NAVO, hèt kader tot beïnvloeding van de Europese politiek, had zijn bestaansrecht verloren met het wegvallen van de "dreiging uit het Oosten".
Sterker nog: volgens de slotakte van Helsinki uit 1975 dient ook de NAVO ontbonden te worden in het geval het Warschaupact ontbonden zou worden. Over die akkoorden wordt echter niet meer gerept. Voor veel deelnemers aan de Praagse conferentie is het tekenend dat de OVSE (de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa), uiteindelijk toch ook bedoeld als forum voor "vraagstukken rond vrede en veiligheid" en "politieke, economische en culturele samenwerking", hier geheel overschaduwd wordt door de prominente rol die de NAVO en de EU in deze vraagstukken toebedeeld krijgen.VS-afgevaardigde Hollbrooke, bekend vanuit het voormalige Joegoslavië, maakte vorig jaar de officiële politiek van de Verenigde Staten duidelijk in een artikel in Foreign Affairs. Daarin beschreef hij niet alleen de VS als een 'Europese macht', maar bovendien dient de VS "deze keer de leiding te nemen in de creatie van een veiligheidsarchitectuur die heel Europa omvat en stabiliseert - West-Europa, de voormalige Sovjet-satellieten in Centraal Europa en, het meest gevoelig, Rusland en de voormalige republieken van de Sovjet-Unie."
Centrum Duitsland
Zoals gezegd bepalen de VS en Duitsland als belangrijkste architecten de vorm van dit nieuwe geïntegreerde kapitalistische Europa. President Bush roemde Duitsland in 1989 in Mainz als "partner in leiderschap". Ook president Clinton gaf in 1994 in Berlijn te kennen dat het bondgenootschap met Duitsland de kern van de Trans-Atlantische relatie is, de sleutel voor de Amerikaanse omgang met de Europese Unie, met Midden- en Oost-Europa, en met Rusland. Duitslands economische betrekkingen met Oost-Europa overtreffen verre het aandeel van de andere lidstaten van de EU, wat Bonn/Berlijn een veel belangrijkere instantie maakt dan Brussel. Zowel voor Washington als voor Moskou.
Sean Gervasi onderscheidde drie aspiraties in het ontwerp van deze architecten: 1. Duitslands leiderschap in Europa; 2. de uitbreiding van de Europese Unie naar het Oosten; 3. een nieuwe arbeidsdeling in Europa.Voor die nieuwe organisatie van de arbeid in Europa wordt Duitsland als centrum aangewezen, terwijl de omringende landen de rol van toeleverancier toebedeeld krijgen. "Wat Duitsland nastreeft, met steun van de VS, is een kapitalistische rationalisatie van de gehele Europese economie." In het rijke en technologisch meest ontwikkelde centrum, Duitsland, zullen de meest winstgevende economische activiteiten aan te treffen zijn. Vanuit dit centrum kunnen de ontwikkelingen elders in Europa worden 'gecoördineerd'.
Delen van Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland en Noord-Italië zullen hiervan het meest kunnen meeprofiteren.
Voor de rest van Europa, vooral het oosten, ziet het er minder rooskleurig uit. Er zullen daar nog goederen geproduceerd worden (tegen lage lonen), maar niet meer primair voor de eigen consumptie. Ook bodemschatten, en zelfs voedsel, zullen voor het grootste deel geëxporteerd worden. Richting centrum, vergelijkbaar dus met de 'derde wereld'.
Gervasi: "De grootste delen van Oost-Europa zullen armer zijn in het nieuwe, geïntegreerde Europa, dan het geval zou zijn indien men daar zelf economische beslissingen zou kunnen nemen en zelf de doelen zou kunnen stellen. De enige ontwikkeling voor samenlevingen die blootgesteld worden aan buitenlands kapitaal en ingesnoerd worden door het IMF, is afhankelijke ontwikkeling."Haat-liefde
Niet alleen voor de regio's in de periferie voorzag Sean Gervasi (nog grotere) problemen door deze ontwikkeling. Ook voor Duitsland en de VS zullen de moeilijkheden steeds onontkoombaarder worden. Zoals ook de Europese regeringen, ondanks de schijnbaar schone toekomst van de EU, elkaar achter de schermen de tent uitvechten, zo is ook de Trans-Atlantische relatie tussen de EU en de VS nog steeds een haat-liefdeverhouding. Het voorstel van Chirac om de Franse atoommacht te 'europeaniseren' gaf al een indicatie van, en een nieuwe impuls voor, deze Atlantische strubbelingen. Dit voorstel is (voorlopig?) afgewezen. Maar met de hernieuwde toetreding van Frankrijk tot de politieke organen van de NAVO is de druk om tot een 'Europese poot' te komen versterkt.Daarmee lijkt het in 1993 door het Pentagon voorgestelde concept van de CJTF (Combined Joint Task Forces, waaronder bijvoorbeeld het 'Eurocorps'), voorlopig inderdaad de toverformule voor het voortbestaan van de NAVO te zijn. Begin juni 1996 sprak de Noord-Atlantische Raad zich in Berlijn over het definitieve concept. Met de 'Franse gevoeligheden' werd daarbij alvast rekening gehouden door de CJFT-staven te huisvesten in het gebouw naast het militaire NAVO-hoofdkwartier in het Belgische Bergen.
De WEU mag daarbij op eigen houtje 'vredesoperaties' gaan ondernemen als 'Europese' economische belangen bedreigd worden, zonder al teveel 'VN-pottenkijkers'. Er is evenwel afgesproken dat 'Europa' steeds in Washington toestemming dient te vragen als van Amerikaans materiaal gebruikgemaakt moet worden. Bovendien is de afspraak dat in alle gevallen steeds een Amerikaanse generaal de allerhoogste militaire Piet van de NAVO zal blijven.
Ondanks de inspanningen voor een 'eigen' Europees satellietsysteem, zal de WEU voor deze technologie en voor andere onontbeerlijke zaken voor de 'moderne oorlogsvoering' (zoals de 'IC3-taken': informatie, commando, controle, communicatie), voorlopig van deze Amerikaanse kennis, en dus Amerikaanse toestemming, afhankelijk blijven. Deze afhankelijkheid was immers tijdens de Golfoorlog al aangetoond...
Bewerking van artikel van Sean Gervasi en artikel uit Vredesinfo, nummer 2, 1996 (ook gebaseerd op Praagse conferentie).
| top | NAVO-Joegoslavië |